Turkish Airlines planują powrót na Kubę

Przywrócenie połączenia lotniczego Stambuł – Hawana jest zakładane na 25 października. Trasa ma być obsługiwana trzy razy w tygodniu – loty w środy, piątki i niedziele – samolotami szerokokadłubowymi, a konkretnie rzecz ujmując: średniej wielkości Dreamlinerami. Obecny rozkład przewiduje wykonywanie rejsów bezpośrednich w obu kierunkach co najmniej do 5 marca 2027 roku.

Powrót na Kubę oznaczałby wznowienie bezpośrednich operacji ponad sześć miesięcy po ich zawieszeniu. Szeroka siatka połączeń Turkish Airlines w Stambule gwarantuje, że popyt na przesiadkowe połączenie na Kubę będzie wysoki – np. od pasażerów z prawie całej Europy, z której linie lotnicze zawiesiły swoje połączenia na karaibską wyspą. 

Kuba wciąż zmaga się z brakiem paliwa

Planowany powrót Turkish Airlines jest o tyle interesujący, że sytuacja paliwowa na Kubie nadal pozostaje poważnym problemem dla przewoźników. Kryzys nasilił się na początku 2026 roku, kiedy kubańskie władze poinformowały linie lotnicze o problemach z zapewnieniem paliwa lotniczego. W efekcie części zagranicznych przewoźników zaczęła ograniczać swoją obecność na wyspie.
 
Pierwszym wyraźnym sygnałem dla rynku lotniczego był NOTAM A0356/26. Dokument obowiązujący od 10 lutego do 11 marca informował o braku paliwa A-1 na lotnisku im. José Martíego w Hawanie. Ograniczenia obejmowały wówczas dziewięć międzynarodowych portów lotniczych na Kubie. Problemy z dostępnością paliwa nie okazały się jednak krótkotrwałe. Kolejne NOTAM-y przedłużały okres obowiązywania ograniczeń.
 
Problem dotknął między innymi przewoźników z Europy i Ameryki Północnej. Air France zawiesiło część operacji do Hawany, wcześniej wykonując techniczne postoje na Bahamach w celu zatankowania samolotów. Z kolei Iberia, która również zmagała się z konsekwencjami niedoboru paliwa, ostatecznie zdecydowała o przedłużeniu zawieszenia bezpośrednich rejsów do Hawany aż do czerwca 2027 roku.

Najnowszy dostępny komunikat dotyczący Hawany, A2713/26, został wydany 30 lipca i informuje, że kerozyna nie jest dostępna na lotnisku. Obowiązywanie tego NOTAM-u określono do 1 września 2026 roku. Oznacza to, że w momencie planowanego powrotu Turkish Airlines, czyli pod koniec października, sytuacja będzie musiała ulec poprawie albo przewoźnik będzie musiał odpowiednio dostosować sposób wykonywania operacji, np. poprzez realizację międzylądowania technicznego na tankowanie w regionie.
 
Kryzys paliwowy to część większego problemu

Problemy z paliwem lotniczym są tylko jednym z elementów znacznie poważniejszego kryzysu energetycznego, z którym od miesięcy mierzy się Kuba. Sytuację dodatkowo pogorszyło zaostrzenie amerykańskiej polityki wobec Hawany. W styczniu 2026 roku administracja Donalda Trumpa rozpoczęła działania mające ograniczyć dostawy ropy na Kubę, w tym poprzez presję na państwa i firmy dostarczające wyspie paliwo. W efekcie dostawy od tradycyjnych dostawców Kuby – przede wszystkim Wenezueli i Meksyku – zostały mocno ograniczone.
 
Dla państwa, które nie jest w stanie pokryć krajowego zapotrzebowania własną produkcją, konsekwencje są szczególnie dotkliwe. Krajowa produkcja odpowiada za około 40 proc. potrzeb paliwowych, więc brak importowanego surowca szybko przekłada się więc nie tylko na dostępność benzyny i oleju napędowego, ale również na produkcję energii elektrycznej, transport publiczny, rolnictwo, służbę zdrowia i lotnictwo.
Skutki kryzysu są widoczne także w kubańskiej energetyce. W lipcu na wyspie dochodziło do kolejnych ogólnokrajowych blackoutów, a w niektórych regionach przerwy w dostawach energii trwały ponad 20 godzin dziennie. Niedobór paliwa ogranicza możliwość pracy elektrowni – w np. Matanzas, podczas gdy jednocześnie starzejąca się infrastruktura energetyczna wymaga coraz większych nakładów. W ciągu dwóch tygodni w lipcu Kuba doświadczyła trzech ogólnokrajowych awarii systemu elektroenergetycznego.

Waszyngton uzasadnia swoją politykę presją na kubańskie władze i próbą ograniczenia źródeł finansowania państwowego sektora wyspy. Hawana z kolei twierdzi, że amerykańskie sankcje i ograniczenie dostaw ropy są główną przyczyną pogłębiania się kryzysu. Sytuacja jest jednak bardziej złożona niż samo embargo. Kuba od lat zmaga się z problemami gospodarczymi, niedoinwestowaniem infrastruktury i spadkiem krajowej produkcji paliw. Amerykańskie ograniczenia nałożyły się więc na istniejące problemy i dodatkowo utrudniły Hawanie pozyskiwanie ropy oraz produktów naftowych z zagranicy.
 
W ostatnich miesiącach pojawiły się przy tym pewne wyjątki od amerykańskich restrykcji. Waszyngton zezwolił na ograniczony eksport paliw z USA do prywatnych przedsiębiorstw na Kubie. Nie rozwiązuje to jednak problemu państwowego sektora energetycznego i transportowego – dostawy są niewielkie w porównaniu z potrzebami całej wyspy, a paliwo trafia również na rozwijający się czarny rynek. To właśnie na tle tego kryzysu należy postrzegać planowany powrót Turkish Airlines do Hawany. Dla przewoźnika kluczowe będzie nie tylko samo zapotrzebowanie pasażerskie, ale przede wszystkim zapewnienie stabilnego dostępu do paliwa lotniczego. Jeżeli problemy z kerozyną będą się utrzymywać, opublikowany rozkład może jeszcze ulec negatywnej zmianie.